Park Habsburgów w Żywcu to 26-hektarowa przestrzeń parkowa w centrum miasta, która łączy w sobie historię arystokratycznej rezydencji z funkcją miejskiego terenu rekreacyjnego. Rozciąga się wokół zabytkowego kompleksu zamkowego i oferuje znacznie więcej niż zwykły spacer po alejkach – na terenie parku znajdziemy mini zoo, park miniatur, muzeum w Starym Zamku czy zabytkowy Domek Chiński na wyspie. To miejsce, które sprawdzi się zarówno podczas weekendowego wypadu w Beskidy, jak i jako punkt wyjściowy do zwiedzania Żywca.
Co ciekawe, park w obecnej formie to efekt kilku etapów przekształceń. Początki założenia sięgają 1712 roku, choć prawdziwy rozkwit nastąpił w XIX wieku, gdy majątek przeszedł w ręce austriackich Habsburgów.
- mini zoo z lokalnymi zwierzętami
- piękny Domek Chiński na wyspie
- Muzeum Miejskie w Starym Zamku
- malownicze alejki w stylu angielskim
- najstarszy dąb na Żywiecczyźnie
Historia parku – od Wielopolskich do Habsburgów
Gdy w 1838 roku arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg nabył żywiecki majątek, rozpoczęła się przebudowa całego kompleksu. Wcześniej tereny te należały do rodziny Wielopolskich, którzy już w XVIII wieku rozwijali tu swoją rezydencję. Habsburgowie jednak podeszli do sprawy z rozmachem – przekształcili pierwotnie geometryczny układ parku w modny wówczas styl krajobrazowy na wzór angielskich ogrodów.
W latach 1930-1936 park zyskał kolejne elementy. Nad projektem pracowały dwie kobiety – angielska architektka krajobrazu Brenda Colvin i ogrodniczka Kit Beckh. To wtedy powstała polana widokowa na osi pałacu, okrągły basen z fontanną oraz półkoliste rozarium. Drewniane mostki nad kanałami zastąpiono kamiennymi, które przetrwały do dziś.
W parku rośnie najstarszy dąb na Żywiecczyźnie – nosi imię Franciszek i ma około 370 lat. To żywy świadek wszystkich przemian, jakie przechodził park przez wieki.
Co zobaczyć w Parku Habsburgów
Domek Chiński to prawdopodobnie najbardziej fotogeniczny element całego założenia. Murowana, dwukondygnacyjowa budowla na planie ośmioboku powstała jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku. Nad dachem widnieje herb Wielopolskich – Starykoń. Początkowo stał w innym miejscu, ale gdy park przekształcano w stylu krajobrazowym, altana znalazła się na wyspie pośrodku kanału. Po niedawnej rewitalizacji budynek odzyskał dawny blask.
Stary Zamek mieści obecnie Muzeum Miejskie w Żywcu. Bilet normalny na wszystkie wystawy kosztuje 29 złotych. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wizytą, bo mogą się zmieniać w zależności od sezonu.
Pałac Habsburgów, zwany też Nowym Zamkiem, to imponująca rezydencja z XVIII wieku, która obecny kształt zawdzięcza przebudowie z XIX stulecia. Wnętrza urządzono z rozmachem – meble sprowadzano z Austrii, kominki z Włoch, a wyposażenie łazienek aż z Anglii. Powstała tu sala balowa ze ścianami pokrytymi lustrami, biblioteka, sala bilardowa, a nawet kręgielnia. Do niedawna część pomieszczeń była dostępna do zwiedzania, a w jednym ze skrzydeł mieszkała księżna Maria Krystyna Altenburg z Habsburgów.
Na dziedzińcu między pałacem a Starym Zamkiem stoi ozdobna, kuta z żelaza studnia – dzieło żywieckiego rzemieślnika Juliana Rybarskiego. Drobny detal, ale pokazuje jak starannie dbano o każdy element tego miejsca.
Park Miniatur i mini zoo – atrakcje dla rodzin
Park Miniatur Ziemi Żywieckiej znajduje się na końcu głównej alei spacerowej. To dobry sposób, żeby poznać region w pigułce, zwłaszcza jeśli planuje się dalsze wycieczki po okolicy.
Mini zoo działa przy stajni miejskiej i to prawdziwa gratka dla dzieci. Zwierzęta można obserwować z bliska – na terenie żyją owce kameruńskie, daniele, konie, dzik, kangur, pawie i gęsi. Nie jest to ogromne zoo, ale dla małych dzieci w sam raz na godzinę zabawy.
Przy okazji spaceru warto zajrzeć też do tężni solankowej – dodatkowa atrakcja dla dbających o zdrowie.
Rewitalizacja parku – nowe oblicze starego miejsca
W ostatnich latach park przeszedł gruntowną rewitalizację – jedno z największych przedsięwzięć realizowanych w Żywcu. Wcześniej miasto wyremontowało Stary Zamek i wozownię, ale zaniedbany park bardzo od nich odstawał. Projekt odnowienia 26-hektarowego terenu oparto na archiwalnych fotografiach, żeby przywrócić mu wygląd z czasów, gdy spacerowali tu Habsburgowie.
Wyremontowano malownicze łukowate mostki nad kanałami, odrestaurowano Domek Chiński, odnowiono alejki, latarnie i fontannę. Efekt jest imponujący – park odzyskał elegancję, nie tracąc przy tym swojego naturalnego charakteru.
Kanał przepływający przez park powstał w drugiej połowie XVIII wieku i do dziś stanowi jedną z najbardziej malowniczych części założenia. Pod kamiennymi mostkami płynie młynówka, tworząc miejscami niewielkie wodospady.
Dla kogo to miejsce?
Park sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu mini zoo, plac zabaw, boisko do piłki nożnej i skate park. Miłośnicy historii mogą zwiedzić muzeum w Starym Zamku i podziwiać zabytkową architekturę. Osoby szukające spokoju docenią cieniste alejki między kilkusetletnimi drzewami.
Położenie w centrum miasta to atut – mieszkańcy Żywca mają zieloną enklawę na wyciągnięcie ręki, a turyści mogą połączyć wizytę w parku ze zwiedzaniem innych atrakcji miasta. Nie trzeba specjalnie planować całego dnia – można wpaść na godzinę albo zostać na pół dnia, w zależności od potrzeb.
W parku odbywają się koncerty, pikniki rodzinne i różne wydarzenia miejskie o charakterze kulturalno-historycznym. Warto sprawdzić kalendarz imprez przed przyjazdem.
Praktyczne informacje – dojazd, parking, czas zwiedzania
Park znajduje się w samym centrum Żywca, więc dojazd nie stanowi problemu. Główne wejście od ulicy Wincentego Witosa, ale ze względu na rozległość terenu można zacząć zwiedzanie od kilku stron. Na skrzyżowaniach alejek ustawiono kierunkowskazy, co ułatwia orientację.
Parking znajduje się w pobliżu – najlepiej kierować się do centrum miasta i stamtąd już blisko do parku. Ze względu na centralną lokalizację można też zostawić samochód w innym miejscu i dojść piechotą.
Wstęp do parku jest bezpłatny. Płatne jest tylko zwiedzanie Muzeum Miejskiego w Starym Zamku – 29 złotych za bilet normalny obejmujący wszystkie wystawy. Godziny otwarcia muzeum najlepiej sprawdzić na stronie internetowej przed wizytą.
Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć minimum 2-3 godziny. Jeśli planuje się wizytę w muzeum i dłuższy spacer po alejkach, może to zająć pół dnia. Z małymi dziećmi, które będą chciały poobserwować zwierzęta w mini zoo i pobawić się na placu zabaw, można śmiało zaplanować całe popołudnie.
Park jest otwarty cały rok. Latem można odpocząć w cieniu starych drzew, jesienią podziwiać kolory liści, a zimą spacerować po ośnieżonych alejkach. Każda pora roku ma swój urok, choć oczywiście najwięcej dzieje się tu w sezonie wiosenno-letnim, gdy działają wszystkie atrakcje i odbywają się wydarzenia plenerowe.