Wzgórze Zamkowe w Cieszynie to niewielkie wzniesienie nad rzeką Olzą, gdzie przez wieki biło serce Księstwa Cieszyńskiego. Znajduje się tu najstarszy obiekt murowany na Śląsku – romańska rotunda św. Mikołaja, która trafiła nawet na banknot dwudziestozłotowy. Dziś to miejsce łączy historię z przyjemnym spacerem po parkowych alejkach, z których rozciąga się widok na polską i czeską część miasta.
Nie każdy wie, że najstarsze ślady osadnictwa na tym wzgórzu pochodzą z czasów rzymskich, z V wieku p.n.e.
- niepowtarzalna rotunda św. Mikołaja
- widok na Cieszyn i Beskidy
- historyczne ruiny zamku
- romantyczne zachody słońca
- ślady rzymskiego osadnictwa
Historia zamku, który przestał istnieć
W X wieku powstał tu gród obronny, początkowo drewniany. Pod koniec XIII wieku gród stał się stolicą samodzielnego Księstwa Cieszyńskiego, istniejącego w latach 1290–1918, którym rządzili najpierw Piastowie (do 1653 roku), po nich rządy objęli Habsburgowie.
Zamek rozrastał się przez stulecia, ale jego świetność skończyła się brutalnie. Został poważnie zniszczony w XVII wieku podczas Wojny Trzydziestoletniej, a potem powoli podupadał. W 1839 roku większość obiektów rozebrano na polecenie księcia Karola Habsburga, pozostawiając między innymi wieżę oraz rotundę. Dla Habsburgów cieszyński zamek po prostu przestał mieć znaczenie strategiczne.
Na miejscu zburzonej części zamku zbudowano klasycystyczny pałac według projektu architekta wiedeńskiego dworu Habsburgów, Józefa Kornhäusla. Dziś stanowi on siedzibę szkoły muzycznej.
Rotunda św. Mikołaja – gwiazda banknotu
Rotunda została zbudowana w XII wieku i pełniła najpierw funkcję kościoła grodowego, a później kaplicy grodowej. To właśnie ona przyciąga najwięcej uwagi zwiedzających.
Budowla jest skromna z zewnątrz, ale jej wartość historyczna robi wrażenie. Zbudowana z płaskich ciosów wapiennych świątynia pełniła funkcję kaplicy zamkowej, a od 1240 roku stała się też kościołem parafialnym Cieszyna. Warto zajrzeć do środka, żeby zobaczyć romańską architekturę w czystej formie – takich obiektów w Polsce zostało naprawdę niewiele.
Wieża Piastowska i panorama Beskidów
Wieża Piastowska pochodzi z XIV wieku i jest jedyną pozostałą z czterech wież, które tu się znajdowały. Można wspiąć się po jej 120 schodkach i stanąć na tarasie widokowym, by podziwiać panoramę Cieszyna i Beskidów.
Schody są wąskie i strome, ale widoki rekompensują wysiłek. Doskonale widać Most Przyjaźni, rzekę Olzę, Czeski Cieszyn, a także Beskid Cieszyński. Wieczorem, zwłaszcza jesienią, można tu złapać naprawdę fotogeniczne zachody słońca.
Pod koniec XV wieku wieża została nadbudowana o kolejną kondygnację z hurdycjami i blankowaniem wykonanymi z cegły i drewna, a całość nakryto wysokim dachem namiotowym. Wieża pełniła funkcje strażnicze, więzienne i mieszkalne.
Co jeszcze zobaczysz na wzgórzu
Pozostałości Wieży Ostatecznej Obrony można zobaczyć w końcu Wzgórza Zamkowego. Według tabliczki została wzniesiona w drugiej połowie XIII wieku. Zachowała się w gorszym stanie niż Wieża Piastowska, ale wciąż pokazuje, jak potężny musiał być system obronny całego zamku.
Wchodząc na wzgórze, przechodzi się przez bramę w Pałacu Myśliwskim Habsburgów. Obok pałacu, w dawnej oranżerii urządzono siedzibę centrum design pod nazwą Zamek Cieszyn – warto sprawdzić, co aktualnie się tam dzieje, bo organizowane są różne wystawy i wydarzenia kulturalne.
Przy każdej z budowli jest tabliczka z krótkim opisem historii, a przy punktach widokowych są tablice z panoramą. To ułatwia zwiedzanie na własną rękę, bez przewodnika.
Park na wzgórzu – nie tylko zabytki
Wzgórze jest poprzecinane alejkami, po których dzieci mogą swobodnie pobiegać. To przyjemne miejsce na spacer, szczególnie wiosną podczas kwitnienia magnolii, którymi słynie Cieszyn.
Park ma romantyczny charakter – powstał w XIX wieku, gdy Habsburgowie przekształcali wzgórze po rozbiórce zamku. Rosną tu stare drzewa, część z nich to pomniki przyrody. Latem można usiąść na ławce z widokiem na Most Przyjaźni i odpocząć od zwiedzania.
Wzgórze Zamkowe znajduje się tuż przed granicą polsko-czeską na Moście Przyjaźni. Po zwiedzaniu można przejść mostem do czeskiej części miasta i zobaczyć Cieszyn z drugiej strony rzeki.
Dla kogo to miejsce
Wzgórze Zamkowe sprawdzi się praktycznie dla każdego. Miłośnicy historii docenią romańską rotundę i średniowieczne wieże. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do swobodnego spaceru bez tłumów. Fotografowie polują na widoki z Wieży Piastowskiej, zwłaszcza o zachodzie słońca.
Wejście na wieżę wymaga pokonania stromych schodów, więc osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności. Reszta wzgórza jest stosunkowo łatwo dostępna, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę od strony miasta.
Samo zwiedzanie nie zajmuje więcej niż godzinę, może półtorej z wejściem na wieżę i dłuższym podziwianiem widoków. Można to połączyć z wizytą w centrum Cieszyna, które znajduje się dosłownie kilka minut spacerem od wzgórza.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Wejście na Wzgórze Zamkowe jest bezpłatne. Płaci się tylko za wejście na Wieżę Piastowską – ceny biletów warto sprawdzić na stronie zamekcieszyn.pl, ponieważ mogą się zmieniać. Rotunda również jest dostępna dla zwiedzających.
Dojazd: Wzgórze znajduje się tuż przed granicą polsko-czeską na Moście Przyjaźni – skręca się przed mostem w prawo i wspina pod górę, w stronę zamku. Adres to ul. Zamkowa 3 a,b,c. W centrum Cieszyna można zaparkować na płatnych parkingach, a stamtąd to kilka minut pieszo.
Jeśli ktoś przyjeżdża pociągiem, dworzec kolejowy w Cieszynie znajduje się około 15 minut spacerem od wzgórza. Można też dojechać autobusem komunikacji miejskiej – przystanek niedaleko Mostu Przyjaźni.
Godziny otwarcia wieży i rotundy mogą się różnić w zależności od sezonu. Najlepiej sprawdzić aktualne informacje w Transgranicznym Centrum Informacji Turystycznej, które znajduje się na wzgórzu, lub na oficjalnej stronie zamekcieszyn.pl.
Park na wzgórzu jest dostępny cały dzień, więc można przyjść tu nawet tylko na spacer i podziwianie widoków, bez wchodzenia do obiektów.